Net borç/FAVÖK nedir? Şirket borçluluğunu ölçen kaldıraç oranları
Net borç/FAVÖK, şirketin nakdi düşülmüş finansal borcunun yıllık FAVÖK'e bölünmesiyle bulunur. Borç/özkaynak ve faiz karşılama oranıyla birlikte borç yükünün taşınabilirliğini gösterir.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Net borç/FAVÖK, şirketin nakdi düşülmüş finansal borcunun yıllık FAVÖK'e bölünmesiyle bulunur. Borç/özkaynak ve faiz karşılama oranıyla birlikte borç yükünün taşınabilirliğini gösterir.
Bir şirket borcunu kaç yılda ödeyebilir? Net borç/FAVÖK oranı bu soruya kaba ama kullanışlı bir cevap verir. Şirketin banka kredisi ve tahvil gibi finansal borçlarından nakit ve benzerleri düşülerek net borç bulunur, bu tutar yıllık FAVÖK'e bölünür. Oran 2 ise şirket, bugünkü faaliyet kârıyla net borcunu yaklaşık iki yılda karşılayabilecek güçtedir.
Kaldıraç oranları, finansal tabloları okuma kılavuzumuzda borçluluk başlığının uzun vadeli ayağını oluşturur; kısa vadeli ödeme gücünü ise likidite oranları ölçer.
Net borç nasıl hesaplanır?
Net borç = Kısa vadeli finansal borçlar + Uzun vadeli finansal borçlar − Nakit ve nakit benzerleri − Kısa vadeli finansal yatırımlar
Ticari borçlar (tedarikçilere borçlar) genellikle net borca dahil edilmez; çünkü faiz doğurmayan, faaliyetin olağan parçası olan yükümlülüklerdir. Kiralama yükümlülüklerinin dahil edilip edilmediği ise analistten analiste değişebilir; karşılaştırma yaparken aynı tanımı kullanmak önemlidir.
Örnek A.Ş.
| Kalem | Milyon TL |
|---|---|
| Kısa vadeli banka kredileri | 150 |
| Uzun vadeli banka kredileri | 350 |
| Nakit ve benzerleri | (120) |
| Net borç | 380 |
| FAVÖK | 330 |
| Net borç/FAVÖK | ≈ 1,15 |
FAVÖK'ün hesaplanışı için FAVÖK nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Diğer kaldıraç oranları
| Oran | Formül | Örnek A.Ş. | Ne anlatır? |
|---|---|---|---|
| Toplam yükümlülük/özkaynak | (KV + UV yükümlülükler) ÷ Özkaynak | 800 ÷ 700 ≈ 1,14 | Varlıkların ne kadarının borçla finanse edildiği |
| Finansal borç/özkaynak | Finansal borç ÷ Özkaynak | 500 ÷ 700 ≈ 0,71 | Faizli borcun özkaynağa oranı |
| Net borç/özkaynak | Net borç ÷ Özkaynak | 380 ÷ 700 ≈ 0,54 | Nakit düşülmüş borç yükü |
| Faiz karşılama oranı | Esas faaliyet kârı ÷ Finansman gideri | 250 ÷ 70 ≈ 3,6 | Faaliyet kârının faizi kaç kez karşıladığı |
| Kısa vadeli borç payı | KV finansal borç ÷ Toplam finansal borç | 150 ÷ 500 = %30 | Yeniden finansman baskısı |
Faiz karşılama oranı, borcun büyüklüğünden çok maliyetine odaklanır. Faizler yükseldiğinde net borç/FAVÖK değişmese bile bu oran hızla düşebilir; bu nedenle ikisini birlikte izlemek gerekir.
Döviz borcu: Görünmeyen kaldıraç
Türk şirketlerinin önemli bir kısmı döviz cinsinden borçlanır. Bu borçlar Türk lirası değer kaybettiğinde bilançoda büyür ve gelir tablosuna kur farkı gideri olarak yansır. Basit bir senaryo düşünelim: Örnek A.Ş.'nin 500 milyon TL'lik kredisinin 200 milyon TL karşılığı döviz cinsinden olsun. Kur yüzde 20 yükselirse bu borç 240 milyon TL'ye çıkar; 40 milyon TL'lik kur farkı gideri, şirketin 135 milyon TL'lik net kârının yaklaşık yüzde 30'una denk gelir.
Şirketin ihracat geliri veya döviz cinsinden varlıkları bu riski kısmen dengeleyebilir (doğal koruma). Şirketin net döviz pozisyonu, finansal tablo dipnotlarında yer alır ve borçluluk analizinde mutlaka kontrol edilmelidir. Kurun hangi etkenlerle belirlendiğini döviz kuru nasıl belirlenir yazımızda anlattık.
Oranlar nasıl yorumlanır?
- Sektörü dikkate alın: Enerji, altyapı ve gayrimenkul gibi düzenli nakit akışlı sektörler daha yüksek kaldıracı taşıyabilir; döngüsel sektörlerde aynı kaldıraç daha risklidir.
- Eğilime bakın: Oranın birkaç dönem boyunca yükselmesi, tek bir dönemdeki seviyesinden daha önemli bir sinyal olabilir.
- Vade yapısını inceleyin: Aynı net borç, vadesi uzun ve dengeli dağılmışsa daha az risk taşır.
- Negatif net borç: Nakdi borcundan fazla olan şirketin "net nakit" pozisyonu vardır; bu, finansal esneklik sağlar.
Yüksek kaldıraç özkaynak kârlılığını yükseltebilir, ama aynı zamanda riski de büyütür. Bu ilişkiyi DuPont analizi yazımızda örnekle gösterdik. Bireysel borçlulukta benzer mantıkla kullanılan borç/gelir oranını ise bireysel borç ve kredi rehberimizde anlattık.
Vade profili örneği
Net borç tutarı kadar, bu borcun ne zaman ödeneceği de önemlidir. Örnek A.Ş.'nin 500 milyon TL'lik finansal borcunun vade dağılımı dipnotlarda şöyle görünebilir:
| Vade | Tutar (milyon TL) | Pay |
|---|---|---|
| 1 yıl içinde | 150 | %30 |
| 1–3 yıl | 250 | %50 |
| 3 yıldan uzun | 100 | %20 |
Şirket bir yıl içinde 150 milyon TL ödemek ya da yenilemek zorunda. Elindeki 120 milyon TL nakit ve 60 milyon TL serbest nakit akışı bu tutarı karşılamaya yetiyor; bu da yeniden finansman riskinin sınırlı olduğunu gösteriyor. Aynı borcun büyük kısmı bir yıl içinde ödenecek olsaydı, kredi piyasalarının sıkılaştığı bir dönemde şirket zor durumda kalabilirdi. Serbest nakit akışının nasıl hesaplandığını nakit akış tablosu yazımızda gösterdik.
Sık sorulan sorular
Net borç/FAVÖK için güvenli bir eşik var mı?
Evrensel bir eşik yoktur. Analist raporlarında sektöre göre farklı referans aralıkları kullanılır. Şirketin kendi geçmişi, sektör ortalaması ve faiz ortamıyla birlikte değerlendirmek daha anlamlıdır.
FAVÖK negatifse oran nasıl yorumlanır?
FAVÖK negatifken oran matematiksel olarak anlamsızdır. Bu durumda şirketin nakit pozisyonu, borç vadeleri ve finansman erişimi ayrı ayrı incelenmelidir.
Tahvil ihraç eden şirketlerde hangi oranlara bakılır?
Borçlanma aracı ihraç eden şirketlerde yatırımcılar özellikle net borç/FAVÖK, faiz karşılama oranı ve vade profiline bakar. Derecelendirme kuruluşlarının notları da bu tür göstergeleri dikkate alır. Devlet ve şirket borçlanma araçlarının işleyişini bono ve tahvil farkı yazımızda anlattık.
Borçsuz şirket her zaman daha mı iyidir?
Hayır. Makul bir borç, maliyeti yatırımın getirisinden düşük olduğu sürece ortakların getirisini artırabilir. Sorun borcun varlığı değil, kârlılığa ve nakit akışına göre büyüklüğü ve vadesidir.
Örnek şirket ve senaryo hayalidir. Bu içerik eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Para, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.






