İçeriğe geç
16 Kasım 2026 Pazartesi
Son Dakika
Altında Düşüş Sürecek Mi? Uzmandan Yıl Sonu İçin Kritik TahminTMS 29 enflasyon muhasebesi nedir? Şirket bilançolarına ve kârına etkisiNet borç/FAVÖK nedir? Şirket borçluluğunu ölçen kaldıraç oranlarıPD/DD oranı nedir, nasıl yorumlanır? Piyasa değeri ve defter değeri karşılaştırmasıÖzkaynak kârlılığı (ROE) nedir? Aktif kârlılığı ve DuPont analiziCari oran nedir? Asit-test ve nakit oranıyla likidite analiziFAVÖK nedir, nasıl hesaplanır? FAVÖK marjı ve sınırlarıNakit akış tablosu nasıl okunur? İşletme, yatırım ve finansman nakit akışlarıGelir tablosu nasıl okunur? Hasılattan net kâra, brüt ve net kâr marjıBilanço nedir? Aktif, pasif ve özkaynak kalemleri örnek tabloylaAltında Düşüş Sürecek Mi? Uzmandan Yıl Sonu İçin Kritik TahminTMS 29 enflasyon muhasebesi nedir? Şirket bilançolarına ve kârına etkisiNet borç/FAVÖK nedir? Şirket borçluluğunu ölçen kaldıraç oranlarıPD/DD oranı nedir, nasıl yorumlanır? Piyasa değeri ve defter değeri karşılaştırmasıÖzkaynak kârlılığı (ROE) nedir? Aktif kârlılığı ve DuPont analiziCari oran nedir? Asit-test ve nakit oranıyla likidite analiziFAVÖK nedir, nasıl hesaplanır? FAVÖK marjı ve sınırlarıNakit akış tablosu nasıl okunur? İşletme, yatırım ve finansman nakit akışlarıGelir tablosu nasıl okunur? Hasılattan net kâra, brüt ve net kâr marjıBilanço nedir? Aktif, pasif ve özkaynak kalemleri örnek tabloyla

Özkaynak kârlılığı (ROE) nedir? Aktif kârlılığı ve DuPont analizi

Özkaynak kârlılığı, net kârın ortalama özkaynağa bölünmesiyle bulunur ve ortakların sermayesinin ne kadar verimli kullanıldığını gösterir. DuPont analizi oranı üç parçaya ayırır.

Haber Merkezi
Giriş:
Kaynak: Yazar Para0 okunma0 yorum8 dk okuma
Paylaş
Özkaynak kârlılığı (ROE) nedir? Aktif kârlılığı ve DuPont analizi
Özkaynak kârlılığı (ROE) nedir? Aktif kârlılığı ve DuPont analizi Fotoğraf: Yazar Para

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Özkaynak kârlılığı, net kârın ortalama özkaynağa bölünmesiyle bulunur ve ortakların sermayesinin ne kadar verimli kullanıldığını gösterir. DuPont analizi oranı üç parçaya ayırır.

Özkaynak kârlılığı (ROE), şirketin net kârının özkaynaklarına bölünmesiyle bulunur ve ortakların şirkete bıraktığı her 100 liralık sermayenin yılda ne kadar kâr ürettiğini gösterir. Örneğin 700 milyon TL özkaynakla 135 milyon TL net kâr eden bir şirketin ROE'si yaklaşık yüzde 19,3'tür. Daha doğru hesap için dönem başı ve dönem sonu özkaynağın ortalaması kullanılır.

ROE, finansal tablo analizi rehberimizde kârlılık oranlarının merkezinde yer alır, çünkü hem gelir tablosunu hem de bilançoyu birbirine bağlar.

ROE ve ROA nasıl hesaplanır?

  • Özkaynak kârlılığı (ROE) = Net kâr ÷ Ortalama özkaynak
  • Aktif kârlılığı (ROA) = Net kâr ÷ Ortalama toplam varlıklar

Örnek A.Ş. için basitlik amacıyla dönem sonu rakamlarıyla hesaplayalım: ROE = 135 ÷ 700 ≈ yüzde 19,3; ROA = 135 ÷ 1.500 = yüzde 9. İki oran arasındaki fark borçtan gelir. Şirket varlıklarının yarısından fazlasını borçla finanse ettiği için, varlıklar üzerindeki kârlılık ortaklar açısından yaklaşık iki katına çıkıyor.

DuPont analizi: ROE'yi üç parçaya ayırmak

DuPont analizi, ROE'nin nereden geldiğini gösteren basit ama güçlü bir yöntemdir:

ROE = Net kâr marjı × Aktif devir hızı × Finansal kaldıraç

BileşenFormülÖrnek A.Ş.Neyi gösterir?
Net kâr marjıNet kâr ÷ Hasılat135 ÷ 2.000 = %6,75Kârlılık
Aktif devir hızıHasılat ÷ Toplam varlıklar2.000 ÷ 1.500 ≈ 1,33Varlık verimliliği
Finansal kaldıraçToplam varlıklar ÷ Özkaynak1.500 ÷ 700 ≈ 2,14Borç kullanımı
ROEÜçünün çarpımı≈ %19,3

Bu ayrıştırmanın değeri, aynı ROE'ye farklı yollardan ulaşılabildiğini göstermesidir. Yüksek marjlı bir lüks ürün şirketi ile düşük marjlı ama varlıklarını çok hızlı döndüren bir perakendeci benzer ROE'ye sahip olabilir. Üçüncü bir şirket ise ROE'sini büyük ölçüde borçla yükseltmiş olabilir; bu durumda yüksek ROE aynı zamanda yüksek risk anlamına gelir. Kaldıracın riskini ölçmek için şirket borçluluğu ve kaldıraç ölçüleri yazımıza bakabilirsiniz.

İki şirket karşılaştırması

GöstergeŞirket XŞirket Y
Net kâr marjı%10%5
Aktif devir hızı1,01,0
Finansal kaldıraç2,04,0
ROE%20%20

İki şirketin ROE'si aynı, ancak Şirket Y bu sonuca iki kat daha fazla borçla ulaşıyor. Faiz oranları yükselir ya da satışlar düşerse Y'nin kârı X'e göre çok daha hızlı erir. Yalnızca ROE'ye bakan bir yatırımcı bu farkı göremez.

ROE yorumlanırken dikkat edilecekler

  • Enflasyon: Yüksek enflasyon dönemlerinde nominal ROE yüksek görünebilir. Anlamlı bir kıyas için ROE'yi enflasyonla veya şirketin sermaye maliyetiyle karşılaştırmak gerekir. Reel getiri kavramını reel getiri hesaplama yazımızda anlattık. Enflasyon muhasebesinin tablolara etkisini ise TMS 29 yazımızda ele aldık.
  • Düşük veya negatif özkaynak: Özkaynak çok küçükse ROE yapay olarak yüksek çıkar; negatif özkaynakta oran anlamsızlaşır.
  • Tek seferlik kârlar: Varlık satışı gibi kalemler ROE'yi bir yıllığına şişirebilir.
  • Geri alımlar ve temettüler: Özkaynağı azaltan işlemler ROE'yi kâr artmadan yükseltebilir.

ROE ile değerleme arasındaki bağ

Genel bir eğilim olarak, sürdürülebilir biçimde yüksek ROE üreten şirketler piyasada defter değerlerinin üzerinde fiyatlanır. Bu ilişki, ROE ile PD/DD oranının birlikte okunmasını anlamlı kılar. Ayrıntısı için PD/DD oranının yorumu yazımıza bakabilirsiniz.

ROE'nin sürdürülebilirliğini sınamak

Bir yılın yüksek ROE'si, gelecek yılların da öyle olacağı anlamına gelmez. Sürdürülebilirliği sınamak için şu soruları sırayla sorabilirsiniz:

  1. Son beş yılda ROE ne kadar dalgalandı? İstikrarlı bir seyir, tek bir zirve yılından daha güven vericidir.
  2. ROE'deki artış hangi bileşenden geldi? Marj artışı veya varlık verimliliği, kaldıraç artışından daha sağlıklı bir kaynaktır.
  3. Kâr nakde dönüyor mu? Yüksek ROE'ye rağmen işletme nakdi zayıfsa kârın kalitesi sorgulanmalıdır.
  4. Rekabet avantajı var mı? Marka, maliyet üstünlüğü veya düzenleyici engeller gibi unsurlar yüksek kârlılığın korunmasına yardım eder.

Yatırılan sermaye getirisi (ROIC)

Analistler ROE'nin yanında yatırılan sermaye getirisini de kullanır. Bu oran, faaliyet kârını hem özkaynak hem de faizli borçtan oluşan toplam yatırılan sermayeyle karşılaştırır. Böylece kaldıracın etkisi büyük ölçüde ayıklanır ve şirketin işinin kendisinin ne kadar verimli olduğu daha net görülür. ROE ile ROIC arasındaki fark büyükse, ROE'nin önemli bir kısmının borçtan geldiği anlaşılır.

Sık sorulan sorular

Bankalarda ROE neden çok kullanılır?

Bankalar yüksek kaldıraçla çalışan kuruluşlardır ve FAVÖK gibi ölçüler onlar için anlamlı değildir. Bu nedenle özkaynak kârlılığı, banka performansını değerlendirmede temel göstergelerden biridir.

Ortalama özkaynak neden kullanılır?

Kâr bütün yıl boyunca üretilir, özkaynak ise yıl içinde değişir. Dönem başı ve dönem sonu özkaynağın ortalamasını almak, özellikle sermaye artırımı veya büyük temettü ödemesi yapılan yıllarda daha gerçekçi bir sonuç verir.

ROE'yi hangi oranla kıyaslamalıyım?

Basit bir referans, ortakların benzer riskte başka bir yatırımdan bekleyebileceği getiridir (özkaynak maliyeti). Uzun vadede bu maliyetin üzerinde ROE üreten şirketlerin değer yarattığı kabul edilir. Yüksek enflasyon dönemlerinde bu kıyas, enflasyon oranının da üstünde kalınıp kalınmadığına bakılarak yapılmalıdır; aksi hâlde nominal olarak yüksek görünen bir ROE, reel olarak sermayeyi koruyamıyor olabilir.

ROE ile ROA arasındaki fark büyükse ne anlama gelir?

Fark büyüdükçe şirketin varlıklarını finanse ederken borca daha çok dayandığı anlaşılır. Bu, kârlı dönemlerde ROE'yi yükseltir, zor dönemlerde ise kayıpları büyütür.

Örnek şirketler hayalidir. Bu içerik eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.

Net borç/FAVÖK nedir? Şirket borçluluğunu ölçen kaldıraç oranlarıİlgili HaberNet borç/FAVÖK nedir? Şirket borçluluğunu ölçen kaldıraç oranları
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar Para, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir