Bilanço nedir? Aktif, pasif ve özkaynak kalemleri örnek tabloyla
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiğini gösteren tablodur. Aktif her zaman pasife eşittir.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiğini gösteren tablodur. Aktif her zaman pasife eşittir.
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki varlıklarını (aktif) ve bu varlıkları finanse eden kaynakları (pasif) iki taraflı olarak gösteren finansal tablodur. Pasif taraf, şirketin başkalarına olan borçlarından (yükümlülükler) ve ortaklara ait kısımdan (özkaynaklar) oluşur. Bu yüzden iki tarafın toplamı her zaman eşittir: Varlıklar = Yükümlülükler + Özkaynaklar.
Bilanço, finansal tabloları anlattığımız ana rehberimizde ele aldığımız üç temel tablodan ilkidir. Bu yazıda kalemleri tek tek açıyoruz.
Aktif taraf: Şirketin sahip oldukları
Varlıklar, şirketin gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen kaynaklarıdır ve paraya dönüşme hızına göre iki gruba ayrılır.
Dönen varlıklar
Bir yıl içinde nakde dönüşmesi veya tüketilmesi beklenen varlıklardır:
- Nakit ve nakit benzerleri: Kasa, banka mevduatı ve çok kısa vadeli yatırımlar.
- Finansal yatırımlar: Kısa vadeli menkul kıymetler.
- Ticari alacaklar: Vadeli satışlardan müşterilerden alınacak tutarlar.
- Stoklar: Hammadde, yarı mamul ve satışa hazır ürünler.
- Diğer dönen varlıklar: Peşin ödenmiş giderler ve benzeri kalemler.
Duran varlıklar
Bir yıldan uzun süre kullanılacak varlıklardır: fabrika, makine, arsa ve binalar (maddi duran varlıklar), patent, yazılım ve marka gibi maddi olmayan duran varlıklar, iştirakler ve uzun vadeli alacaklar. Maddi duran varlıklar kullanım ömürleri boyunca amortisman yoluyla gidere dönüştürülür.
Pasif taraf: Varlıkların kaynağı
Kısa vadeli yükümlülükler
Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlardır: kısa vadeli banka kredileri, uzun vadeli kredilerin bir yıl içinde ödenecek kısmı, tedarikçilere ticari borçlar, ödenecek vergiler ve çalışanlara borçlar.
Uzun vadeli yükümlülükler
Vadesi bir yıldan uzun borçlardır: uzun vadeli krediler, ihraç edilen tahviller, kıdem tazminatı karşılıkları ve ertelenmiş vergi yükümlülüğü bu grupta yer alır.
Özkaynaklar
Ortakların şirkete koyduğu sermaye ile şirketin dağıtmayıp bünyesinde tuttuğu kârlardan oluşur. Ödenmiş sermaye, sermaye düzeltme farkları, yedekler, geçmiş yıl kârları veya zararları ve net dönem kârı başlıca kalemlerdir. Özkaynak, varlıklardan bütün borçlar düşüldükten sonra ortaklara kalan kısımdır; bu nedenle "defter değeri" olarak da anılır.
Örnek bilanço: Örnek A.Ş.
| Aktif | Milyon TL | Pasif | Milyon TL |
|---|---|---|---|
| Nakit ve benzerleri | 120 | Kısa vadeli banka kredileri | 150 |
| Ticari alacaklar | 200 | Ticari borçlar | 200 |
| Stoklar | 250 | Diğer kısa vadeli yükümlülükler | 50 |
| Diğer dönen varlıklar | 30 | Kısa vadeli yükümlülükler | 400 |
| Dönen varlıklar | 600 | Uzun vadeli banka kredileri | 350 |
| Maddi duran varlıklar | 750 | Diğer uzun vadeli yükümlülükler | 50 |
| Maddi olmayan duran varlıklar | 100 | Uzun vadeli yükümlülükler | 400 |
| Diğer duran varlıklar | 50 | Özkaynaklar | 700 |
| Duran varlıklar | 900 | ||
| Toplam varlıklar | 1.500 | Toplam kaynaklar | 1.500 |
Bu bilançodan ilk bakışta ne okunur?
- Finansman yapısı: Varlıkların yaklaşık yüzde 47'si özkaynakla (700 ÷ 1.500), yüzde 53'ü borçla finanse edilmiş.
- Finansal borç: Kısa ve uzun vadeli banka kredileri toplam 500 milyon TL; bunun 150 milyon TL'si bir yıl içinde ödenecek.
- İşletme sermayesi: Dönen varlıklar kısa vadeli borçları 200 milyon TL aşıyor. Bu fark net işletme sermayesidir ve kısa vadeli ödeme gücünün göstergesidir; oranlarla yorumlanışı cari oran ve asit-test oranı yazımızda.
- Varlık yapısı: Maddi duran varlıkların ağırlığı, sermaye yoğun bir sanayi şirketine işaret ediyor.
Borçların özkaynağa oranı ve nakit düşüldükten sonraki net borç, şirketin finansal riskini anlamanın sonraki adımıdır; bunu kaldıraç oranları yazımızda ele aldık.
Bilanço okurken dikkat edilecekler
- Tek tarihe bakmayın: Bilanço bir an fotoğrafıdır. Bir önceki yıl sonu ve önceki çeyreklerle karşılaştırın.
- Alacak ve stok artışını satışlarla kıyaslayın: Satışlar yerinde sayarken alacaklar ve stoklar hızla artıyorsa tahsilat veya satış sorunu olabilir.
- Döviz cinsinden borçları dipnotlardan kontrol edin: Kur hareketleri yükümlülükleri hızla büyütebilir.
- Maddi olmayan varlıkların payına bakın: Şerefiye gibi kalemler, zorlu dönemlerde değer düşüklüğüne uğrayabilir.
- Enflasyon düzeltmesini hesaba katın: Yüksek enflasyon dönemlerinde tablolar enflasyon muhasebesine göre düzeltilerek sunulabilir.
Sık sorulan sorular
Özkaynak negatif olabilir mi?
Evet. Birikmiş zararlar sermayeyi aşarsa özkaynak negatife düşer; yani borçlar varlıklardan fazladır. Bu durum ciddi bir finansal sıkıntı işaretidir ve Türk Ticaret Kanunu'nda sermaye kaybı ve borca batıklık durumuna ilişkin özel hükümler bulunur.
Bilanço ile gelir tablosu nasıl bağlanır?
Gelir tablosundaki net dönem kârı, dağıtılmayan kısmıyla bilançodaki özkaynaklara eklenir. Böylece iki tablo birbirine bağlanır. Gelir tablosunun yapısı için gelir tablosu okuma yazımıza bakabilirsiniz.
Aktifi büyük şirket daha mı değerlidir?
Her zaman değil. Varlıkların büyüklüğü kadar bu varlıkların ne kadar kâr ürettiği de önemlidir. Aynı büyüklükte iki şirketten varlıklarını daha verimli kullananı genellikle daha yüksek değer görür.
Bilanço hangi aralıklarla yayımlanır?
Borsada işlem gören şirketler bilançolarını yıllık ve ara dönemler için kamuya açıklar. Yıl sonu bilançosu bağımsız denetimden geçer ve en kapsamlı bilgiyi içerir. Ara dönem bilançoları ise eğilimi izlemek için kullanılır.
Bilançoda "kontrol gücü olmayan paylar" ne demek?
Konsolide bilançolarda, ana şirketin tamamına sahip olmadığı bağlı ortaklıkların diğer ortaklarına ait kısmı bu kalemde gösterilir. Ana ortaklık hissedarı açısından değerlendirme yaparken bu tutarın ayrı tutulması gerekir.
Bilançodaki rakamlar piyasa değerini gösterir mi?
Çoğu kalem tarihî maliyet veya standartların izin verdiği ölçüm yöntemleriyle gösterilir; bu nedenle bilanço değeri ile piyasa değeri farklıdır. Aradaki ilişkiyi PD/DD oranı ölçer.
Örnek şirket ve rakamlar hayalidir. Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Para, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.






