Devlet tahvili nedir, getirisi nasıl oluşur? Bono ve tahvil farkı

Devlet tahvili, Hazine'nin borçlanmak için çıkardığı ve vadesi bir yıldan uzun olan borçlanma senedidir. Kuponlu ve iskontolu türlerini, fiyat-faiz ilişkisini ve riskleri anlattık.

Devlet tahvili, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bütçe finansmanı için iç piyasada çıkardığı, vadesi bir yıldan uzun olan borçlanma senedidir. Tahvili alan yatırımcı devlete borç vermiş olur; karşılığında vade boyunca faiz (kupon) ya da vade sonunda iskontodan doğan bir getiri elde eder ve vade bitiminde anaparasını geri alır. Vadesi bir yıl ve daha kısa olan devlet borçlanma senetlerine ise hazine bonosu denir. İkisi birlikte Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) olarak anılır.

Hazine bonosu ile devlet tahvili arasındaki fark nedir?

Kuponlu ve iskontolu tahvil ne demek?

İskontolu (kuponsuz) tahvil, nominal değerinin altında bir fiyatla satılır ve vade sonunda nominal değer ödenir. Aradaki fark yatırımcının getirisidir. Varsayımsal örnek: Nominal değeri 100 lira olan bir senet bugün 80 liraya alınır ve vade sonunda 100 lira ödenirse 20 liralık fark getiriyi oluşturur.

Kuponlu tahvil ise vade boyunca belirli aralıklarla, örneğin altı ayda bir, faiz ödemesi yapar. Vade sonunda son kupon ile birlikte anapara geri ödenir. Kupon oranı sabit olabileceği gibi bir göstergeye bağlı değişken de olabilir. Enflasyona endeksli tahvillerde anapara, enflasyon değişimine göre güncellenir.

Tahvil fiyatı ile faiz neden ters yönde hareket eder?

Bu, tahvil yatırımında en önemli kuraldır. Piyasa faizleri yükseldiğinde, daha önce düşük faizle çıkarılmış tahvillerin cazibesi azalır ve fiyatları düşer. Faizler düştüğünde ise eski, yüksek kuponlu tahviller değer kazanır. Vadesi uzun olan tahvillerin fiyatı faiz değişimlerine daha duyarlıdır. Bu nedenle tahvili vadesinden önce satmak isteyen yatırımcı, aldığı fiyattan daha düşük ya da daha yüksek bir fiyatla karşılaşabilir. Vadeye kadar tutulduğunda ise devletin taahhüt ettiği ödemeler alınır.

Devlet tahvilinin riskleri nelerdir?

• Faiz riski: Vade dolmadan satılırsa piyasa faizlerindeki artış zarar ettirebilir.
• Enflasyon riski: Sabit getirili tahvillerde, enflasyon beklenenden yüksek çıkarsa reel getiri azalır.
• Likidite riski: Bazı tahviller ikincil piyasada az işlem görebilir; istenen anda istenen fiyattan satmak zorlaşabilir.
• Kredi riski: Devletin ödeme yapamama ihtimali, ulusal parayla borçlanmada genellikle düşük kabul edilir, ancak sıfır değildir.

Devlet tahvili nasıl alınır?

Bireysel yatırımcılar devlet tahvillerini bankalar ve aracı kurumlar aracılığıyla alabilir. İki yol vardır: Hazine'nin düzenlediği ihalelere banka üzerinden katılmak ya da daha önce çıkarılmış tahvilleri Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası'nda (ikincil piyasa) satın almak. Bir başka seçenek de doğrudan tahvil yerine borçlanma araçlarına yatırım yapan yatırım fonlarıdır. Getiri üzerindeki vergilendirme mevzuata göre belirlenir; güncel koşulları aracı kurumunuza sorabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Devlet tahvili ile mevduat arasındaki temel fark nedir?

Mevduat bankaya, tahvil devlete verilen borçtur. Tahvil vadeden önce piyasada satılabilir ve fiyatı faizlere göre değişir; mevduatta ise vade bozulduğunda genellikle faiz kaybı yaşanır.

Hazine ihale takvimi nereden öğrenilir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı iç borçlanma ihale takvimini ve sonuçlarını resmi internet sitesinde yayımlar.

Özel sektör tahvili ile devlet tahvili aynı mı?

Hayır. Özel sektör tahvilini şirketler çıkarır; şirketin ödeme gücüne bağlı ek bir kredi riski taşır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.

İlgili HaberMevduat getirisi nasıl hesaplanır? Formül ve adım adım örnek