Borç/gelir oranı nasıl hesaplanır? Aylık borç yükünü ölçmenin formülü
Borç/gelir oranı, aylık borç ödemelerinin aylık net gelire bölünmesiyle bulunur. Hangi kalemlerin hesaba girdiğini, oranın nasıl yorumlandığını ve nasıl düşürüleceğini örnekle anlatıyoruz.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Borç/gelir oranı, aylık borç ödemelerinin aylık net gelire bölünmesiyle bulunur. Hangi kalemlerin hesaba girdiğini, oranın nasıl yorumlandığını ve nasıl düşürüleceğini örnekle anlatıyoruz.
Borç/gelir oranı, her ay borçlara ödediğiniz toplam tutarın aylık net gelirinize bölünmesiyle hesaplanır ve yüzde olarak ifade edilir. Aylık 50.000 TL net kazanan ve kredi taksitleriyle kart ödemelerine toplam 15.000 TL ayıran birinin oranı yüzde 30'dur. Oran, borcun büyüklüğünü değil, gelir karşısındaki ağırlığını gösterir.
Bu gösterge, borç ve kredi yönetimi rehberinde anlattığımız borç haritasının ikinci adımıdır: Önce borçlar listelenir, ardından yükün ne kadar ağır olduğu bu oranla ölçülür.
Formül ve hesaba giren kalemler
Borç/gelir oranı = (Aylık borç ödemelerinin toplamı ÷ Aylık net gelir) × 100
Pay kısmına düzenli borç ödemeleri girer:
- İhtiyaç, taşıt ve konut kredisi taksitleri
- Kredi kartlarının aylık ödenmesi gereken tutarı (en azından asgari ödeme; gerçekçi bir tablo için fiilen ödediğiniz tutar)
- Kredili mevduat hesabına her ay giden faiz ve ödemeler
- Taksitli alışverişlerin aylık payı ve düzenli ödenen şahsi borçlar
Kira, fatura ve market gibi yaşam giderleri bu orana girmez; onlar bütçenin ayrı bir kalemidir. Payda ise vergi ve kesintiler sonrası elinize geçen düzenli gelirdir. Düzensiz prim veya ek işlerin gelirini dahil edecekseniz son birkaç ayın ortalamasını almanız daha temkinli bir sonuç verir.
Adım adım örnek
| Kalem | Aylık tutar |
|---|---|
| İhtiyaç kredisi taksidi | 7.500 TL |
| Taşıt kredisi taksidi | 9.000 TL |
| Kredi kartı ödemesi | 4.500 TL |
| Toplam borç ödemesi | 21.000 TL |
| Hane net geliri | 60.000 TL |
21.000 ÷ 60.000 = 0,35, yani oran yüzde 35'tir. Taşıt kredisi 8 ay sonra biterse oran 12.000 ÷ 60.000 ile yüzde 20'ye iner. Bu tür bir projeksiyon, yeni bir borç almanın ne zaman daha güvenli olacağını gösterir.
Oran nasıl yorumlanır?
Herkes için geçerli tek bir sınır yoktur; gelirin istikrarı, hane büyüklüğü, kira ödeyip ödememek ve birikim durumu sonucu değiştirir. Yine de kişisel finans literatüründe genel bir çerçeve kullanılır:
- Düşük oran: Borç ödemeleri gelirin küçük bir kısmıdır, beklenmedik gidere yer kalır.
- Orta oran (kabaca üçte bir civarı): Yönetilebilir, ancak yeni borç almadan önce dikkatli hesap gerekir.
- Yüksek oran (gelirin yarısına yaklaşan): Gelirdeki küçük bir düşüş bile ödemeleri aksatabilir; borç azaltma öncelik olmalıdır.
Bankalar da kredi değerlendirmesinde mevcut borç yükünü ve gelirinizi dikkate alır; ancak her bankanın iç kriterleri farklıdır ve kamuya açık tek bir eşik yoktur. Başvurunuz bu nedenle reddedildiyse neler yapılabileceğini kredi başvurusu reddedildiğinde yapılacaklar yazımızda anlattık.
Yeni kredi almadan önce oran testi
Borç/gelir oranının en pratik kullanımı, yeni bir borç almadan önce "bu taksit eklenirse ne olur?" sorusunu cevaplamaktır. Yukarıdaki örnekte kişi 6.000 TL taksitli yeni bir kredi düşünüyorsa, toplam borç ödemesi 27.000 TL'ye çıkar ve oran yüzde 45'e yükselir. Yani gelirin neredeyse yarısı her ay borca gider.
Bu testi yaparken üç soruyu birlikte sorun:
- Gelirim yüzde 10–20 düşerse taksitleri yine ödeyebilir miyim? Gelir 51.000 TL'ye inerse aynı 27.000 TL'lik ödeme oranı yüzde 53'e çıkarır.
- Zorunlu giderlerimden sonra ne kadar para kalıyor? Oran düşük görünse bile kira ve faturalar yüksekse bütçe sıkışabilir.
- Mevcut borçlardan biri yakında bitiyor mu? Bitecekse yeni borcu o tarihe kadar ertelemek, oranın sıçramasını önler.
Bu test, yalnızca bankanın onay verip vermeyeceğini değil, sizin taksiti rahatça taşıyıp taşıyamayacağınızı gösterir. Bankanın onay vermesi, borcun sizin için uygun olduğu anlamına gelmez; yeni taksitin tutarını doğru tahmin etmek için kredi taksiti formülünü kullanabilirsiniz.
Oranı düşürmenin yolları
Payı küçültmek
- Fazla parayı tek bir borca yönlendirip borç sayısını azaltın; sıralama için kartopu ve çığ yöntemleri yol gösterir.
- Kart limitlerini ihtiyacın üstündeyse düşürün; harcama alanı daralır.
- Vade uzatma aylık yükü azaltır ama toplam maliyeti artırır; bunu ancak geçici bir çözüm olarak düşünün.
Paydayı büyütmek
Gelir artışı en kalıcı çözümdür ama zaman alır. Ek gelir planlanıyorsa, bu gelirin düzenli olup olmadığına bakmadan yeni borç almamak gerekir.
Sık sorulan sorular
Kullanmadığım kart limiti orana girer mi?
Sizin hesapladığınız borç/gelir oranına yalnızca fiilen yapılan ödemeler girer; boş duran limitin aylık bir ödemesi yoktur. Ancak bankalar kredi değerlendirmesinde toplam limitlerinizi de potansiyel borç olarak dikkate alabilir. Bu yüzden ihtiyaç duymadığınız yüksek limitleri düşürmek hem harcama disiplinine hem de başvurularınıza katkı sağlayabilir.
Oranı ne sıklıkla hesaplamalıyım?
Yeni bir borç alırken, bir borç bittiğinde ve geliriniz değiştiğinde yeniden hesaplamak yeterlidir. Borç azaltma planı uyguluyorsanız oranı ayda bir güncellemek, ilerlemeyi somut olarak görmenizi sağlar.
Eşimin geliri hesaba katılır mı?
Hane bütçesine bakıyorsanız ortak gelir ve ortak borçlar birlikte hesaplanabilir. Bankanın değerlendirmesinde ise kimin borçlu ve kimin kefil olduğuna göre gelirler ayrı ele alınabilir.
Konut kredisi oranı bozar mı?
Konut kredisi taksidi de orana girer. Kirada oturan biri ev aldığında kira gideri biter ama yerine taksit gelir; bu nedenle karşılaştırmayı kira ile taksit arasındaki farka göre yapmak daha doğrudur. Konut kredisi sürecinin ayrıntıları için konut kredisi nasıl işler yazımıza bakabilirsiniz.
Oran hesaplarken en sık yapılan hata nedir?
Brüt maaşı payda olarak kullanmak. Vergi ve kesintiler düşülmeden yapılan hesap, oranı olduğundan düşük gösterir ve borç yükünün hafife alınmasına yol açar. Her zaman elinize geçen net tutarla hesaplayın.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kredi kararlarınızda bankanızın sunduğu sözleşme öncesi bilgi formunu esas alın.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Para, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler




Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.



