Teknoloji Şirketlerinin Yatırım Planları
Açıklanan en son finansal raporlara dayanarak, "muhteşem yedili" olarak bilinen teknoloji devleri Meta, Amazon, Microsoft ve Alphabet, 2023 yılı içinde toplamda yaklaşık 670 milyar dolarlık yatırımlar gerçekleştirmeyi hedefliyor.
Büyük teknoloji firmalarının yapay zeka ve veri merkezi yatırımları sebebiyle planladıkları harcamaların, ABD tarihindeki en büyük yatırım kalemleriyle karşılaştırılabilecek boyutlarda olduğu düşünülüyor.
Geçmişten Günümüze Gelişmeler
Alphabet, artan yapay zeka harcamalarını desteklemek amacıyla uzun vadeli (100 yıl) tahvil ihraç etti. Bu tür bir borçlanma, teknoloji alanında daha önce 1996 yılında IBM tarafından gerçekleştirilmişti.
ABD tarihinde 1870'lerden 1900'lerin başına kadar uzanan Gilded Age (Yaldızlı Çağ), hızlı sanayileşme ve büyük servetlerin oluştuğu bir dönemi tanımlamaktadır. Bu süreçte ticaretin hızlanması için yapılan yatırımlarla demir yolları hızla genişlerken, çelik, petrol ve finans sektörleri büyümüş ve büyük şirketler ile tekeller ortaya çıkmıştır. Tarihin ilk milyarderleri bu dönemde sahne almıştır.
O dönemde özellikle demiryolu sektörü önemli bir büyüme göstermiştir. Liman ve madencilik faaliyetleri de ABD ekonomisinde kayda değer bir rol oynamıştır. Tarım ise bu dönemde eski gücünü kaybetmeye başlamıştır.
Dijital Devrim ve Yapay Zeka Gelişimi
Bir sonraki büyük devrim olarak dijital devrim öne çıkmaktadır. Bilgisayarlar, başlangıçta yalnızca özel görevler için kullanılabilen büyük makineler olarak sınırlı bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır. 1974 yılı itibarıyla kişisel bilgisayarlar evlerde kullanılmaya başlanmıştır.
Bu arada, makine öğrenimi ve yapay zeka da gelişim aşamasındaydı ve hızla ana akım haline gelmişti. 1997 yılında, o dönemin Dünya Satranç Şampiyonu Garry Kasparov, satranç odaklı bir makine öğrenimi modeli olan Deep Blue tarafından yenilmiştir. Takip eden yıllarda makine öğrenimi daha fazla ilerleme kaydetmiştir.
ChatGPT'nin yaygınlaştırdığı büyük dil modellerinin ortaya çıkmasıyla yapay zekanın kapsamı genişlemiştir. Artık yapay zeka gelişimi konusunda herhangi bir sınır hedeflenmiyor ve küresel ekonomide önemli bir rol oynamaya başlamıştır.
Yatırımların Geleceği
Şirketler, stratejilerini yapay zeka yatırımlarına göre yeniden şekillendirmeye başlamışlardır. Dünyanın en zengin insanlarının teknoloji milyarderlerinden oluştuğu dikkate alındığında, yapay zeka harcamaları da dikkat çekmektedir. Bu gelişmelerle ABD'de 1870'lerde görülen ekonomik atılımın, günümüzde yapay zeka sayesinde şekil değiştireceği tahmin edilmektedir. Ancak, bu yatırımların şirketler üzerindeki etkileri hâlâ belirsizliğini korumaktadır.
Diebel, 1870'lerdeki demiryolu yatırımlarına bakıldığında bu cevabın "Hayır" olabileceğini belirtmekte, ancak mevcut durumun farklı olabileceğini ifade etmektedir. Ayrıca, büyük borç yükü altındaki şirketlerin başarılı olabilmesi için iş modellerinin etkinliği gerektiğini, bunun ise henüz kanıtlanmadığını dile getirmiştir.
Zacks Investment Research Hisse Senedi Stratejisti Ethan Feller, yapay zeka altyapısına yapılan harcamaların, Gilded Age dönemindeki demiryolu yatırımlarıyla karşılaştırıldığında önemli bir sermaye yatırım döngüsünü temsil ettiğini söylemektedir.
Feller, yapay zeka yatırımlarının bu yıl ABD GSYH'sının yaklaşık %2'sine ulaşmasının beklendiğini belirterek, kısa vadede bu harcamaların güçlü bir büyüme motoru olacağını vurgulamaktadır.
Teknoloji Sektörünün Etkileri
Feller, bu durumun yarı iletkenler ve ilgili teknoloji sektörleri için olumlu bir ivme sağladığını, fakat etkilerinin teknoloji sektörünün ötesine geçeceğini ifade etmektedir. Sanayi şirketleri, enerji altyapısı ve inşaat sektörü de bu gelişmelerden doğrudan fayda sağlamaktadır.
Yapay zeka yatırımlarının uzun vadeli etkilerini kesin olarak tahmin etmenin zor olduğunu belirten Feller, bu etkilerin muhtemelen çok çarpıcı olabileceğini vurgulamaktadır. Büyük sermayeli teknoloji şirketlerinin sermaye tahsisleriyle verdikleri sinyallere dikkat çekerek, Alphabet ve Amazon'un son kazanç raporlarında sermaye harcaması beklentilerini önemli ölçüde artırdığını belirtmektedir. Bu iki şirketin bu yıl toplamda yaklaşık 400 milyar dolar harcaması bekleniyor.
Feller, hem Amazon hem de Alphabet'in bulut hizmetlerinde yeniden bir ivme kazandığını ve bunun işletmelerin yapay zeka hesaplama gücüne olan talebinin oldukça güçlü olduğunu gösterdiğini vurgulamaktadır.
Feller, "Eğer bu şirketler bu yatırımların karşılığını alacaklarına inanmasalardı, yüz milyarlarca dolarlık sermaye yatırımı yapmazlardı" diyerek, bulut bilişim talebine ilişkin verilerin büyük ölçekli kurumsal yapay zeka uygulamalarının başladığını göstermekte olduğunu ifade etmektedir.
Feller, OpenAI ve Anthropic'in en yeni modellerinin kapasite açısından önemli bir gelişim sağladığını belirtmektedir.
Anthropic'in CEO'su Dario Amodei'nin, bu ürünlerin başlangıç seviyesindeki beyaz yakalı çalışanların büyük çoğunluğunun işini elinden alabileceğine dair inancını kamuoyuna duyurduğunu hatırlatan Feller, "Bu iddialı bir açıklama, ancak en yeni modelleri deneyimleyenler için bunu göz ardı etmek gittikçe zorlaşıyor" demektedir.
Feller, ayrıca önde gelen yapay zeka laboratuvarlarındaki mühendislerin, teknik çalışmalarının büyük bir kısmını büyük dil modellerine devrettiklerini ve çalışmalarını artık ağırlıklı olarak komut istemleri aracılığıyla yönlendirdiklerini kabul ettiklerini ifade etmektedir. Mantıksal olarak bir sonraki adımın, bu yetenekleri muhasebe, hukuk, içerik oluşturma, müşteri hizmetleri gibi diğer bilgiye dayalı mesleklere yönlendirmek olduğunu belirtmektedir.
