Tek Sağlık: Bütünsel ve Sürdürülebilir Çözümler Çalıştayı
TÜBA ve Atatürk Üniversitesi tarafından ortaklaşa düzenlenen "Tek Sağlık: Bütünsel ve Sürdürülebilir Çözümler" çalıştayı, bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunmanın yanı sıra, politika yapıcılar ve toplum için somut öneriler geliştirmeyi amaçlayarak hayata geçirildi.
Çalıştayın İçeriği ve Katılımcılar
TÜBA'nın Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği ile Gıda ve Beslenme Çalışma Grubu tarafından hazırlanan etkinlikte, “Gıda Sistemleri, Sürdürülebilirlik ve İklim Krizi” ile “İklim Değişikliği, Kirlilik ve Halk Sağlığı” gibi konular da dahil olmak üzere toplam 7 oturumda 30'dan fazla bilim insanı mevcut sorunları detaylı bir şekilde ele alarak 24 farklı başlıkta tartıştı. İnsan, hayvan ve çevre sağlığının ayrılmaz bir bütün olduğuna dikkat çekilerek, küresel sorunlara disiplinler arası bir bakış açısıyla çözümler arandı. Çalıştay, katılımcılara mevcut bilgilerini güncellemeleri, yeni perspektifler kazanmaları ve etkili stratejiler geliştirmeleri için fırsatlar sundu.
Etkinliğe TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, TÜBA Asli Üyesi ve Lokman Hekim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Gültekin, Erzurum Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Mehmet Akarsu, Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürü Doç. Dr. Muhammed Atak, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeliha Koçak Tufan, Yakutiye Belediye Başkanı Mahmut Uçar ve birçok akademisyen katıldı. Açılışta, sağlık alanındaki küresel tehditlere karşı ortak çözümler geliştirmek gerektiği vurgulandı. Prof. Dr. Zeliha Koçak Tufan, “ABD Örneği Üzerinden Araştırma Ekosisteminde Tek Sağlık Konsepti” başlıklı sunumuyla katılımcılara uluslararası bir perspektif kazandırdı.
Bilim Dünyasının Sorumluluğu ve Küresel Sorunlar
Çalıştayın açılışında söz alan Başkan Şeker, "Tek Sağlık" kavramının tarihine değinerek, İbn-i Sina gibi bilim insanlarının hayvan, bitki ve ekosistemlere yönelik bütüncül yaklaşımını hatırlattı. Şeker, "Bu yaklaşıma geri dönme ihtiyacı duyuyoruz. Zira aşırı uzmanlaşma, bizi genel perspektiften uzaklaştırdı." ifadelerini kullandı.
TÜBA Başkanı, G20 Zirvesi’nin Science20 komisyonundaki son 5 yıldır "Tek Sağlık" konusunun önemli bir strateji olarak öne çıktığını belirtti. Bu hafta imzalanan Science20 Deklarasyonu’nda Türkiye’yi temsil ettiklerini söyleyen Şeker, doğal kaynakların dengeli kullanımı, gelecek nesillerin korunması, sosyal adalet ve bilimsel gelişmelerin paylaşılması gibi konuların yer aldığını ifade etti.
Ancak Şeker, küresel durumlara dikkat çekerek eleştirilerde bulundu: "Hastanelerin bombalandığı, insanların açlıkla mücadele ettiği ve sivillerin katledildiği bir dönemden geçiyoruz. Ukrayna-Rusya savaşı ve Filistin, Gazze’nin yaşadıkları karşısındayız." dedi.
Geleceği Şekillendiren Stratejiler
Başkan Şeker, "Dünya gözü önünde meydana gelen aleni katliamlar, insanlık suçları yaşanırken sağlık konuları arka planda kalıyor. Brezilya’daki G20’de bu durumu tek akademik olarak gündeme getirdik." şeklinde konuştu. Ayrıca, haksız rekabetin üst düzeyde olduğu, iklim değişikliği politikalarıyla maliyetlerin tüm dünyaya yüklendiği bir kapitalist sistemle karşı karşıya olduklarını vurguladı.
TÜBA Asli Üyesi ve TÜBA-Gıda ve Beslenme Çalışma Grubu Yürütücüsü Prof. Dr. Kazım Şahin, biyolojik kontrolün sadece tarımsal bir yöntem olmadığını, "geleceğimizi şekillendirecek stratejik bir araç" olduğunu belirtti. İnsan, hayvan, bitki ve ekosistem sağlığının bir bütün olduğuna dikkat çeken Şahin, iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı, çevre kirliliği gibi sorunların disiplinler arası bir yaklaşım gerektirdiğini ifade etti.
TÜBA Asli Üyesi ve TÜBA-Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Grubu Yürütücüsü Prof. Dr. Mehmet Emin Aydın, küresel ölçekte iklim değişikliği, biyoçeşitliliğin azalması, gıda güvenliği, çevre kirliliği ve salgın hastalıkların iç içe geçmiş sorunlar olduğunu vurguladı. COVID-19 pandemisinin bu durumu net bir şekilde ortaya koyduğunu belirten Aydın, "Zoonotik hastalıkların, ekosistem tahribatı ve iklim kriziyle hız kazandığı görülmektedir." dedi.
Aydın, çalıştayda "Gıda Sistemleri, Sürdürülebilirlik ve İklim Krizi", "Çevresel Etkenlerin Gıda Kalitesi, Beslenme ve Toplum Sağlığı Üzerindeki Etkileri", "Biyoçeşitlilik, Ekosistem Hizmetleri ve Doğa Tabanlı Çözümler" gibi konuların ele alınmasının büyük önem taşıdığını belirtti.
Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, üniversitelerinin araştırma üniversitesi olarak uluslararası düzeyde saygın bir konumda olduğunu ifade etti. Hacımüftüoğlu, "İnsanlık tarihinin hiçbir döneminde benzeri görülmemiş bir hızda teknolojik gelişmeler yaşanıyor." diyerek, bu gelişmelerin sunduğu fırsatların yanı sıra beraberinde büyük riskler getirdiğine dikkat çekti.
Program, Prof. Dr. Mehmet Emin Aydın, Prof. Dr. Kazım Şahin, Prof. Dr. Fatih Gültekin, Prof. Dr. Ali Özer, Doç. Dr. Hilal Yazıcı Malkoçoğlu ve Doç. Dr. İbrahim Sani Özdemir’in katıldığı panel ve genel değerlendirme ile sona erdi.
