Son dakika bilgisi: Avrupa Birliği ve Serbest Ticaret Anlaşması kapsamındaki ülkeler haricinde bulunan bölgelerden gelen işlenmiş altına, 8 Ağustos 2023 tarihi itibarıyla uygulanan yüzde 20 ek mali yükümlülük sonrası ithalat rakamlarında kaydedilen olağan dışı artışlar, müfettişlerin harekete geçmesine neden oldu.
Ticaret Bakanlığı, altın ithalatındaki dengenin bozulmasına neden olabilecek girişimlere karşı 2024 yılında bir inceleme süreci başlattı. Müfettişler, kota uygulamasını aşmaya çalışan birçok firmayı izlemeye aldı. Hazırlanan rapora göre, 12 tonluk ithalat kotasını aşmak isteyen firmaların, külçe altın getirmek yerine, kağıt üzerinde işlenmiş mücevher ithalatı yapıyormuş gibi göstererek hem kotayı aştıkları hem de milyonlarca lira ek vergiden kaçındıkları tespit edildi.
Bazı firmaların altın ayarını 24 ayar yerine 22 ayarmış gibi göstererek gümrük değerini düşürdüğü ve bu sayede vergi yükümlülüklerini azalttığı belirlendi. Avrupa Birliği ve STA dışı ülkelerden gelen işlenmiş altın için uygulanan yüzde 20 ek mali yükümlülüğün ardından, ithalatta yaşanan olağan dışı artışlar, müfettişlerin dikkatini çekti.
Ticaret Bakanlığı, altın ithalatındaki dengenin bozulmasıyla ilgili 2024 yılı için bir inceleme başlattı. Müfettişler, kota uygulamasını etkisiz hale getirmeye çalışan birçok firmayı takibe aldı. 25 Şubat 2025'te tamamlanan raporun ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, operasyon için harekete geçti ve ardı ardına operasyonların yapılmasını sağlayan rapora ulaştı.
Bakanlık müfettişleri tarafından hazırlanan detaylı raporda, firmaların kullandığı yöntemler tek tek ortaya kondu. Rapora göre, 12 tonluk ithalat kotasını aşmak isteyen firmalar, sınıflandırma değişikliği (GTİP kaydırması) yöntemiyle hareket etti. Külçe altın yerine, kağıt üzerinde "mücevher" olarak ithalat yapan firmaların, bu ürünleri piyasada eriterek fiilen külçe altın ihtiyacını karşıladıkları saptandı. Böylece hem kota aşılmış hem de milyonlarca lira ek vergiden kaçınılmış oldu.
Rapordaki bir diğer dikkat çekici bulgu ise "ayar manipülasyonu" olarak kaydedildi. Bazı firmaların altın ayarını 24 ayar yerine 22 ayar olarak göstererek gümrük değerini düşürdüğü, bu sayede vergi yükümlülüklerini azalttığı belirlendi. Müfettişler, bu işlemlerin ticari teamüllerle izah edilemeyecek kadar ciddi olduğunu ve dış ticaret rejimine karşı "planlı ve örgütlü" bir saldırı niteliği taşıdığını vurguladı.
Raporun tamamlanmasından 8 ay sonra başlatılan yargı süreci, büyük bir operasyona dönüştü. İlk olarak Ekim 2025'te İstanbul Altın Rafinerisi ve bağlantılı şirketlere yönelik düzenlenen operasyonda, devletten alınan yüzde 3'lük ihracat desteğinin hileli yollarla elde edildiği iddia edildi. 24 ayrı tabela şirket üzerinden 543 milyon dolarlık hayali işlemler yapıldığı ve kamuya 12 milyon 537 bin dolar zarar verildiği ifade edildi. Operasyon kapsamında 27 kişi gözaltına alındı.
Soruşturmanın son aşaması ise 9 Ocak'ta gerçekleşti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, liderliğini Erol Kurtulmuş'un yaptığı iddia edilen bir suç örgütüne yönelik operasyon düzenledi. Şirket sahiplerinin de aralarında bulunduğu 7 kişi hakkında gözaltı kararı verilirken, baskın yapılan adreslerde çok sayıda dijital materyal ve belgeye el konuldu. Soruşturmanın kapsamının, yeni delillerle genişleyebileceği bildirildi.