Türkiye'de Sahte Sigortalılık ile Mücadele
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bugünkü yazısında sahte sigortalılık ve sahte iş yerleri konusunda son gelişmeleri aktardı.
Karakaş’ın yazısında şu ifadeler yer aldı:
“Sahte sigortalılık" ve "naylon iş yerleri" ile ilgili yürütülen mücadeleyi her yıl bu köşemizden siz değerli okuyucularımıza aktarımını sürdürüyoruz. Elde edilen son veriler, durumun ciddiyetini ve denetimlerin etkinliğini gözler önüne seriyor.
Gazetemizin köşesine ve sosyal medya hesaplarımıza gelen yüzlerce mesajda, vatandaşlar sigortalılık sürelerinin veya emekli aylıklarının aniden iptal edilmesinden şikayetçi. Ancak bu itirazların arka planına baktığımızda ortaya çıkan manzara hep benzer: Vatandaşlar, sigortalı oldukları iş yerinin adını, adresini veya faaliyet alanını bilmiyorlar.
SGK mevzuatına göre, sigortalılık hem bir "hak" hem de bir işverene bağlı, ücret karşılığı ve fiilen gerçek çalışma koşullarına bağlıdır. Bu koşullardan herhangi biri eksikse, o sigortalılık SGK nezdinde geçersiz sayılır.
Sahte İş Yeri ve Sigortalılık Tespit Projesi
SGK, 2016 yılından bu yana "Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi" ile hata payını neredeyse sıfıra indirmiştir. Peki, bu sistem nasıl çalışıyor?
- Devasa Veri Taraması: 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri incelenmiştir.
- Akıllı Algoritmalar: 100'e yakın kriter (prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı, iş kolu uyumu vb.) kullanılarak "sahte olma ihtimali yüksek" iş yerleri anlık olarak belirlenmektedir.
- Hızlı Müdahale: Daha önce bin günden fazla süren tespit süreleri, dijital takip sayesinde 360 günün altına çekilmiştir. Bu sayede vatandaşların daha fazla mağdur olmaları engellenmekte ve kamu zararı önlenmektedir.
Projenin 2025 yılına kadar sürecek 16 farklı uygulama aşamasında dikkat çekici sonuçlar elde edilmiştir. Özellikle 15. ve 16. aşama çalışmalarında denetlenen iş yerlerinin büyük bir kısmının tamamen sahte olduğu tespit edilmiştir.
Proje Sonuçları
15. Aşama Sonuçları: 128 sahte iş yerinde 18.191 sahte sigortalı tespit edilmiş, 487,5 milyon TL'lik borç bulunmuştur.
16. Aşama Sonuçları: 195 sahte iş yerinde 20.578 sahte sigortalı ortaya çıkmış, 1,27 milyar TL'lik kamu zararı hesaplanmıştır.
Genel Toplam: Bugün itibarıyla tam 3.273 sahte iş yeri üzerinden bildirim yapılmış ve 245.740 kişinin sigortası ile emekliliği iptal edilmiştir.
Sahte sigorta yaptırmanın sonuçları sadece sigortanın iptali ile sınırlı kalmamaktadır. Süreç şu şekilde işleyecektir:
- Kodlama: Şüpheli iş yerlerine "1" veya "T" kodları eklenerek hizmet bildirimleri durdurulmaktadır.
- Maaş İadesi: Eğer kişi sahte hizmetlerle emekli olmuşsa, bağlanan maaşlar kesilecek ve bugüne kadar ödenen tüm tutarlar gecikme zammı ve faizi ile geri talep edilecektir.
- Sağlık Giderleri: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının o dönemde yaptığı tüm hastane ve ilaç masrafları kişiden tahsil edilecektir.
- Adli Süreç: Hem sahte sigortalılar hem de bu dolandırıcılığı gerçekleştirenler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacaktır.
