AKP hükümetinin neden olduğu ekonomik buhran, yoksulluğun derinleşmesine ve yüksek enflasyonun etkisiyle milyonlarca insan için eğitim hakkının kaybolmasına yol açtı. Asgari ücretin açlık sınırının altında kaldığı ve genç işsizliğinin rekor seviyelere ulaştığı bir ortamda, sınav ücretleri adeta bir 'eleme' aracı haline gelmiş durumda. Eğitim hakkı, yalnızca ekonomik gücü olanların erişebileceği bir ayrıcalık olarak ortaya çıkarken, birçok genç daha sınav salonuna girmeden eşitsizlikle yüzleşmek zorunda kalıyor.
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılan son zamla birlikte, Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nın (YKS) üç oturumu için sınav ücretleri 700 TL'ye ulaştı. Bu durumda, Temel Yeterlilik Testi (TYT), Alan Yeterlilik Testi (AYT) ve Yabancı Dil Testi (YDT) sınavlarına katılacak bir öğrencinin toplamda 2.800 TL ödemesi gerekecek. Ayrıca, ÖSYM tarafından düzenlenen Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) giriş sınavının ücreti de 2026 yılı itibarıyla 700 TL olarak belirlendi. Böylelikle, YKS ve MSÜ sınavlarına katılmanın maliyeti yaklaşık 3.500 TL'yi buluyor.
Üniversite eğitiminden sonra da durum pek değişmiyor. ÖSYM'nin düzenlediği ve akademik kariyer hedefleyenlerin katılması gereken ALES sınavının 2026 ücreti yaklaşık 700 TL, Yabancı Dil Sınavı (YDS) ücreti ise yaklaşık 1.300 TL olarak öngörülüyor. YÖKDİL sınavında da benzer bir tablo söz konusu; son zamla birlikte YÖKDİL'in ücreti 1.200 TL'ye yükseldi. Kamu kurumlarında çalışmak isteyenlerin girdiği KPSS'nin ücreti ise yaklaşık 800 TL civarında olacak. Tüm bu sınavlara katılmak isteyen bir bireyin cebinden çıkacak toplam ücret yaklaşık 4.000 TL'yi buluyor.
Uluslararası sınavlara yönelenler için masraflar daha da ağırlaşıyor. Yabancı dil sınavı olan TOEFL'ın ücreti 230 dolar (güncel döviz kuru ile yaklaşık 10.000 TL) iken, IELTS sınavı yaklaşık 4.500 TL'ye mal olmaktadır.
Eğitim Sen Yükseköğretim Genel Sekreteri Evrim Gülez, sınav ücretlerine yapılan artışların kamusal bir hak olan eğitime erişimin artık parayla ölçüldüğünü gösterdiğini ifade etti. Gülez, YKS, MSÜ, ALES, YDS, KPSS ve YÖK-DİL gibi sınavlara bakıldığında, maddi durumu yetersiz olanların sınavlara dahi katılamadığı bir durumla karşı karşıya kalındığını belirtti.
Bu durumun, yoksul ve dar gelirli aileler açısından gerçek bir eleme mekanizması oluşturduğunu vurgulayan Gülez, "Asıl yapılması gereken, eğitimin her aşamasında kamu sorumluluğunun yeniden tesis edilmesidir. Devletin ve kamu kurumlarının ölçme ve yerleştirme gibi temel görevlerini ‘kendi kendini finanse eden’ bir işletme mantığıyla yürütmesi kabul edilemez. Bu yaklaşım, eğitimin sistematik biçimde piyasalaştırıldığını ve kamusal sorumluluğun ailelerin omuzlarına yüklendiğini açıkça göstermektedir." şeklinde konuştu.
Tüm merkezi sınavların tamamen ücretsiz olması gerektiğini vurgulayan Gülez, "Eğitim, bir ayrıcalık, bir lütuf ya da satın alınabilir bir hizmet değildir; herkes için eşit, parasız, bilimsel ve kamusal bir haktır. Bu hakka erişimin önündeki her ekonomik engel, toplumsal eşitsizlikleri daha da derinleştirmektedir." dedi.