Fırtınada Kaptan Değişimi: Risk ve Fırsatlar
Kaptan değişimi, fırtınalı zamanlarda sıkça gündeme gelen bir konudur. Geleneksel olarak, bu durum pek de onaylanan bir yaklaşım değildir. Ancak, şu anda yaşanan ‘dönüşüm ve adaptasyon süreci’ içinde alışılmış kalıplar yıkılmaktadır. Bu dönemin en belirgin unsuru 'risk' olarak öne çıkıyor. Kaptanlardan, mevcut riskleri analiz edip kabul ederek doğru kararlar almaları bekleniyor. Denizcilik metaforu üzerinden gidersek, “Başarılı bir kaptanın değeri, aldığı yolculuklardan ziyade, karşılaştığı fırtınalardan nasıl sağ çıktığı ile ölçülür.”
Bu durum, bazıları için kaptanların kendilerini kanıtlaması adına bir fırsat sunabilir; ancak şu anki fırtına oldukça uzun sürmekte. Eğer gemi ciddi hasar almışsa, kaptana yeni bir yön arayışı doğabilir.
Yönetici Değişiklikleri ve Şirketlerin Durumu
Aralık ayının ortalarından itibaren, medya kuruluşlarının ekonomi bölümlerine düşen ‘yönetici değişikliği’ veya ‘atama’ bildirimlerinin artmasının arkasında, uzmanlara göre, şirketlerin yaşadığı fırtınadan kaynaklanan hasarlar yatıyor.
2000'lerin başında, bu şirketlere lider bulma amacıyla kurulan ‘beyin avcısı’ firmalarının sayısı çok fazlaydı. Ancak günümüzde dikkat çeken bir durum, yöneticilerin değişim trafiğinin üç büyük şirket etrafında dönmesidir. Bu şirketlerin ortak noktası, global bir zincirin parçası olmalarıdır. Boyden Türkiye’nin Genel Müdürü Murat Ergene, son dönemdeki görüşmelerinde sürekli olarak ‘bir şirket ile aday projesi’ üzerinde çalıştığını ifade ediyor. Ben de kendisine, “Fırtınada kaptan mı değiştiriyorlar?” diye sordum.
Ergene, “Şu anda olağanüstü bir dönemden geçiyoruz. Normalde bir CEO değişikliği gerektirmeyen durumlar, fırtınanın etkisiyle kaptana mal oluyor. Çünkü rakamlar büyük ölçüde değişiyor. Elimde Türkiye’nin önemli kimya şirketlerinden birinin durumu var, CEO değişikliği yaşandı. Borsa üzerinde büyük şirketler de bu değişimi gerçekleştiriyor. Kötü giden süreçlerin faturası kaptanlara kesiliyor.” şeklinde yanıtladı.
Şirketlerdeki Değişim Nedenleri
Peki, bu değişimlerin nedeni nedir? Ergene, şirket adı vermeden örneklerle durumu açıkladı:
“Bazı kararlar alındı, ekonomik koşullar olumsuz etkilendi ve sonuçlar istenen seviyede olmadı. Bir kimya şirketi, başlangıçta 80 milyon Euro’luk yatırım planlamıştı; ancak bu rakam 150 milyon Euro’ya ulaştı. Üstelik, projenin tamamlanması 1.5 yılda hedeflenirken, 3 yıl sürdü. Bu kaybın sorumluluğu birine yüklenmeliydi ve bu kişi CEO oldu. Oysa aynı CEO, yıllar önce şirketi 5 kat büyütmüştü. Ancak son 2-3 yıl içindeki gelişmeler değişime yol açtı. Yıllardır faaliyet gösteren şirketlerde bütçeler kısıtlanıyor. Bir Alman firmasında da 25 yıllık CEO değişti, çünkü daha önce göz ardı edilen konular gün yüzüne çıktı. Yabancı firmalar da benzer sıkıntılarla karşılaşıyor. Bu nedenle, rakipler arasında kaptan kapma yarışı hız kazandı ve beyin avcılarının işleri arttı.”
Ergene, şirketlerin “Tek bir doğru karar, maliyetleri kat kat artırabilir” anlayışına sahip olduğunu belirtiyor. Maliyetlerle ilgili net bilgiler de paylaştı:
“CEO'lar genellikle dolar ve Euro bazında maaş paketleri alıyorlar. Burada önemli olan prim paketleri. Büyük şirketlerde ortalama 20-30 bin Euro'luk paketler sunuluyor. Daha büyük organizasyonlarda ise 50 bin Euro net maaş duyulmakta. Bu rakamların üzerine prim paketleri ekleniyor. Bazı şirketler yüksek primler sunarak, dışarıdan eleman alımını engellemeye çalışıyorlar.”
İstenilen Kaptan Profili
Şirketlerin beyin avcılarından yeni kaptan talep ederken sıklıkla belirttikleri ortak talepler var. ‘Bana öyle bir kaptan bul ki...’ cümlesi genellikle şu şekilde tamamlanıyor:
- “Bu şirketi beş yılda iki katına çıkar.” (Büyüme odaklı şirketler)
- “Biz mevcut durumdan memnunuz, kârlılığı yönetsin, yüzde 10 büyümeye razıyız.” (Mevcudu korumak isteyenler)
Büyüme hedefi olan şirketler, pazarlama ve satış kökenli, agresif bir yaklaşım benimseyen, hedef odaklı liderleri tercih ederken; mevcut durumunu korumak isteyenler ise finansal geçmişi başarılı, daha sakin kararlar alabilen liderleri aramaktadır.
