ABD ve Avrupa İlişkilerinde Gerginlik
Geçen yıl ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci kez göreve başlamasıyla birlikte, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve İngiltere ile olan diplomatik, savunma ve ticaret ilişkileri gergin bir hal aldı.
Trump'ın Avrupa'nın savunma harcamalarını artırma ve sorumluluk alma yönündeki talepleri, özellikle AB üyesi Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'a yönelik ilhak tehdidi ve bu ülkelerle olan ticarette uyguladığı gümrük tarifeleri, transatlantik ilişkilerde sorunlar yarattı.
Avrupa ülkeleri, nakit kullanımının azalmasıyla birlikte ödeme sistemlerindeki zayıflıkları yalnızca ekonomik bir sorun olarak değil, aynı zamanda jeopolitik bir tehdit olarak algılıyor. Olası bir siyasi ya da ticari krizde, bu sistemlerin başka ülkelerin egemenliğine geçmesi ciddi bir risk olarak değerlendiriliyor.
Dijital Avro ve Yeni Ödeme Sistemleri
Avrupa'daki mevcut mobil ve kartlı ödemelerin büyük bir kısmı, Visa, Mastercard, PayPal ve Alipay gibi yabancı sistemler aracılığıyla gerçekleştiriliyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avrupa'nın kendi dijital ödeme sistemini acilen kurması gerektiğini vurguladı ve bu konudaki değişim ihtiyacına dikkat çekti.
Dijital avro, ECB tarafından basılacak fiziksel paranın elektronik versiyonu olarak tasarlanıyor. Kripto paralardan farklı olarak, merkezi bir otorite tarafından denetlenecek ve yasal bir ödeme aracı olarak kabul edilecek.
Nihai yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması ve gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi planlanıyor; ancak tam kullanımın 2029 yılına kadar sürebileceği öngörülüyor.
Avrupa ve İngiltere'deki Gelişmeler
AB ülkelerinde, ABD merkezli ödeme sistemlerine bağımlılığı azaltmak amacıyla dijital avro konusunda daha hızlı adımlar atılması gerektiği görüşü öne çıkıyor.
Avrupa bankalarının öncülüğünde kurulan Avrupa Ödemeler Girişimi (EPI), kıtada birleşik bir ödeme altyapısı oluşturmayı hedefliyor. Bu sistemle Visa ve Mastercard'a alternatif bir Avrupa merkezli ödeme sistemi yaygınlaştırılacak.
İngiltere'de de benzer bir hazırlık süreci devam ediyor. Ülkenin bankacılık sektöründeki bazı üst düzey yöneticiler, Visa ve Mastercard'a alternatif bir yerel ödeme sistemi oluşturmak için ilk toplantılarını gerçekleştirecek.
Nakit kullanımının hızla düşmesiyle birlikte, kartlı ödeme sistemleri üzerindeki ABD etkisi giderek daha kritik bir hal alıyor.
Küresel Ödeme Sistemleri Verileri
Ödeme sistemlerinde küresel ölçekte Visa en yüksek paya sahip. 2022 yılında Visa üzerinden gerçekleştirilen işlem sayısı 257,5 milyar olarak kaydedilirken, bu işlemlerin toplam değeri 14,2 trilyon dolara ulaştı.
Mastercard ile yapılan işlem sayısı ise 2024 yılı için 160 milyar olarak öngörülüyor ve bu işlemlerin ekonomik büyüklüğü 9,8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
Dünyada en çok kullanılan diğer büyük ödeme sistemleri arasında Hindistan merkezli UPI, Çin merkezli UnionPay, Alipay, WeChat Pay, yalnızca avro ile işlem yapılabilen SEPA, Brezilya Merkez Bankası tarafından başlatılan PIX, Tayland merkezli PromptPay ve PayPal öne çıkıyor.
Türkiye'de TROY, finansal teknolojilerde bağımsızlık ve dijital ödeme ekosisteminin gelişimi için önemli bir rol oynuyor. TROY logolu kartlarla yapılan işlemlerin toplam değeri, 2025 yılında bir önceki yıla oranla yüzde 125 artışla 4,8 trilyon liraya ulaşacak ve TROY'un pazar payı yüzde 25,3 olacak.
