ABD ve Avrupa Arasındaki İlişkilerde Gerginlikler
ABD Başkanı Donald Trump'ın bir yıl önce yeniden başkanlık görevine gelmesinin ardından, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve İngiltere ile diplomatik, savunma ve ticaret alanlarındaki ilişkilerde gerginlikler yaşanmaya başladı.
Trump'ın Avrupa'nın savunma harcamalarını artırması ve daha fazla sorumluluk almasını istemesi, özellikle AB üyesi Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'ın ilhakı tehdidi ve bu ülkelerle yapılan ticarette uygulanan gümrük tarifeleri, transatlantik ilişkilerde sorunlara yol açtı.
Bu bağlamda, Avrupa ülkeleri mevcut gerilimlerin bir sonucu olarak, ödeme sistemlerinde ABD'nin kontrolünü azaltmak ve kendi sistemlerini geliştirmek için somut adımlar atma yoluna gidiyor.
Ayrıca, nakit kullanımının hızla azaldığı günümüzde, ödeme sistemlerindeki zayıflığın ekonomik olduğu kadar jeopolitik bir risk de oluşturduğunu düşünen Avrupa ülkeleri, olası siyasi veya ticari kriz durumlarında bu sistemlerin başka ülkeler tarafından kontrol edilmesinin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini vurguluyor.
Avrupa'nın Ödeme Sistemleri Üzerindeki Bağımlılığı
Mevcut durumda Avrupa'daki kart ve mobil ödemelerin büyük bir kısmı, Visa, Mastercard, PayPal ve Alipay gibi dış kaynaklı sistemler üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, bu konuda Avrupa'nın kendi dijital ödeme sistemini acilen oluşturması gerektiğine dikkat çekti.
ECB, dijital euroyu fiziksel ve nakit paranın elektronik versiyonu olarak planlamaktadır. Kripto paralardan farklı olarak, dijital euro merkezi bir otorite tarafından denetlenecek ve yasal bir ödeme aracı olarak kabul edilecektir.
Bu konuda nihai yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması ve gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi hedeflenirken, tam kullanımın 2029'a kadar sürebileceği tahmin edilmektedir.
Dijital Euro ve Avrupa Ödemeler Girişimi
AB ülkelerinde, ABD merkezli ödeme sistemlerine olan bağımlılığı azaltmak amacıyla dijital euro üzerinde daha hızlı adımlar atılması gerektiği görüşü ön plana çıkıyor.
Bu kapsamda, Avrupa bankalarının öncülüğünde oluşturulan Avrupa Ödemeler Girişimi (EPI) ile kıta genelinde birleşik bir ödeme altyapısının kurulması hedefleniyor. Bu girişimle birlikte Visa ve Mastercard gibi sistemlere Avrupa merkezli alternatif bir yapı geliştirilmesi amaçlanıyor.
İngiltere'de de benzer bir hazırlık süreci yaşanıyor. Bankacılık sektöründeki bazı üst düzey yöneticiler, Visa ve Mastercard'a alternatif bir ulusal ödeme sistemi oluşturmak için bugün ilk toplantılarını gerçekleştirecekler. Toplantıya, Barclays İngiltere'nin Üst Yöneticisi Vim Maru başkanlık edecek.
İngiltere Ödeme Sistemleri Düzenleme Kurumu'na göre, 2025 verilerine göre, İngiltere'de geçen yıl kart işlemlerinin yaklaşık %95'i Mastercard ve Visa'ya ait ödeme sistemleriyle yapıldı.
Küresel ödeme sistemleri arasında Visa, işlem sayısı bakımından en yüksek sıralamada yer alıyor. Visa üzerinden gerçekleştirilen işlem sayısı geçen yıl dünya genelinde 257,5 milyar olarak kaydedildi ve bu işlemlerin toplam büyüklüğü 14,2 trilyon dolara ulaştı.
Mastercard için yapılan işlem adedi ise 2024'te 160 milyar olarak tahmin ediliyor ve bu işlemlerin ekonomik büyüklüğü 9,8 trilyon dolar seviyesinde gerçekleşiyor.
Dünyada en fazla kullanılan diğer büyük ödeme sistemleri arasında Hindistan merkezli UPI, Çin merkezli UnionPay, Alipay, WeChat Pay, yalnızca euro ile işlem yapılabilen SEPA, Brezilya Merkez Bankası'nın uyguladığı PIX, Tayland merkezli PromptPay ve PayPal öne çıkıyor.
Türkiye'de ise TROY, finansal teknolojilerde bağımsızlık ve dijital ödeme ekosisteminin gelişimi için önemli bir rol üstleniyor. TROY logolu kartlarla yapılan işlemlerin toplam tutarı, 2025'te bir önceki yıla göre %125 artışla 4,8 trilyon liraya ulaşacak ve TROY'un pazar payı %25,3 olacak.
